Xu Hướng 11/2022 # Kiểm Soát, Ngăn Chặn “Nhóm Lợi Ích” Ở Việt Nam Hiện Nay / 2023 # Top 12 View | Nhatngukohi.edu.vn

Xu Hướng 11/2022 # Kiểm Soát, Ngăn Chặn “Nhóm Lợi Ích” Ở Việt Nam Hiện Nay / 2023 # Top 12 View

Bạn đang xem bài viết Kiểm Soát, Ngăn Chặn “Nhóm Lợi Ích” Ở Việt Nam Hiện Nay / 2023 được cập nhật mới nhất trên website Nhatngukohi.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Trong thời gian gần đây, nhiều bài viết, đề tài nghiên cứu đã bước đầu làm sáng tỏ, nhất là trên phương diện lý luận một số vấn đề về “nhóm lợi ích”, nhưng vẫn chưa phản ánh được đầy đủ đặc điểm, bản chất, phương thức tác động, nguyên nhân hình thành “nhóm lợi ích”. Chính vì vậy, việc tiếp tục làm sáng tỏ những vấn đề trên sẽ góp phần nhận thức đầy đủ, sâu sắc hơn tác động, hậu quả của “nhóm lợi ích”, làm cơ sở cho việc đề ra các giải pháp kiểm soát, ngăn chặn có hiệu quả “nhóm lợi ích” ở Việt Nam hiện nay. Đại hội XII của Đảng ban hành nhiều quy định, chỉ thị nhằm chấn chỉnh công tác tổ chức – cán bộ, kiểm tra, giám sát, phòng, chống tham nhũng, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, bước đầu kiểm soát, ngăn chặn được “nhóm lợi ích”_Ảnh: TTXVN

1– “Nhóm lợi ích” là tập hợp có tính tự phát hoặc tự giác nhưng hoàn toàn tự nguyện của những người có chung mục đích, chung lợi ích. Hoạt động chủ yếu của “nhóm lợi ích” là tìm cách tác động đến việc hoạch định và thực hiện chính sách làm sao có lợi nhất cho nhóm mình. “Nhóm lợi ích” vừa có tác động tích cực, vừa tiêu cực đến lợi ích chung của toàn xã hội. Những “nhóm lợi ích” nào đạt được lợi ích cho nhóm mình mà không làm tổn hại đến lợi ích chung của xã hội, của cộng đồng là những “nhóm lợi ích” tích cực và thường là những nhóm hoạt động công khai. Ngược lại, những “nhóm lợi ích” mà hoạt động chỉ vì lợi ích của nhóm mình, gây tổn hại đến lợi ích của các nhóm khác, đặc biệt là đến lợi ích chung của quốc gia, dân tộc, là những “nhóm lợi ích” tiêu cực(1).

Ở Việt Nam, khái niệm “nhóm lợi ích” thường được hiểu theo nghĩa tiêu cực. Với quan niệm này, “nhóm lợi ích” không được hiểu là lợi ích của giai cấp, tầng lớp xã hội mà là lợi ích của một thiểu số người có quan hệ mật thiết với nhau, tìm cách mang lại lợi ích cho nhóm mình, đi ngược lại lợi ích chung của quốc gia, dân tộc. Đây là những “nhóm lợi ích” cần phải được kiểm soát và ngăn chặn.

Nhìn một cách tổng thể, trong phạm vi quốc gia, chưa có sự lũng đoạn của “nhóm lợi ích” tiêu cực, nhưng đã có biểu hiện, tác động của “nhóm lợi ích” lên quá trình hoạch định và thực thi chính sách. Trên bình diện nhỏ hơn, ở một số tỉnh, bộ, ngành đã có sự lũng đoạn của “nhóm lợi ích” đối với chính quyền; có nơi “nhóm lợi ích” đã can thiệp sâu vào quá trình hướng lái chính sách ở một số lĩnh vực. Sự chi phối, lũng đoạn về kinh tế sớm hay muộn cũng dẫn đến sự chi phối công tác tổ chức – cán bộ và lũng đoạn về chính trị trên các phạm vi khác nhau(2). Đây là điều vô cùng nguy hiểm. Việc Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong nhiệm kỳ khóa XII thi hành kỷ luật một số tổ chức đảng (Ban cán sự đảng Bộ Công Thương, Ban cán sự đảng Bộ Thông tin và Truyền thông, Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng,…) đã minh chứng cho nhận định trên.

Như vậy, có thể thấy, bản chất của “nhóm lợi ích” tiêu cực chính là sự cấu kết, móc ngoặc của những người có quyền lực với nhau hoặc người có quyền lực với doanh nghiệp bất liêm nhằm trục lợi, tham nhũng. Để mưu cầu, giành giật, chiếm đoạt lợi ích vật chất, danh tiếng, quyền lực cho bản thân và phe nhóm mình, tác động đến quá trình hoạch định và thực thi chính sách, “nhóm lợi ích” thường sử dụng các phương thức sau đây:

Một là, sử dụng phương thức kinh tế. Đây là phương thức tác động cơ bản, phổ biến và mang lại lợi ích lớn. Đó là việc “nhóm lợi ích” tìm cách mua chuộc, hối lộ quan chức, người có quyền ra quyết định hoạch định, thực thi chính sách. Việc mua chuộc, hối lộ quan chức có thể bằng tiền, vật phẩm, tặng phẩm,… Phương thức này là quan trọng, có tác dụng lớn, nhưng trong thực tế, việc sử dụng phương thức này của các “nhóm lợi ích” cũng “muôn hình vạn trạng”, lúc ào ạt, nhanh, mạnh, lúc ngấm ngầm, chậm rãi, nhưng đưa lại lợi ích lớn hơn các phương thức khác. Phương thức kinh tế cũng thường được sử dụng kết hợp, lồng ghép với các phương thức khác, ít khi được sử dụng tách biệt, đơn lẻ và riêng rẽ. Đây là một trong những phương thức căn bản nhất, lâu đời nhất và tồn tại dưới mọi chế độ(3).

Hai là, sử dụng phương thức chính trị. Với phương thức này, “nhóm lợi ích” có người nằm trong bộ máy có thể tác động, chỉ đạo, chi phối,… quá trình hoạch định, thực thi chính sách. Khi nhóm có đại diện trong tổ chức, bộ máy công quyền, họ sẽ dùng quyền lực, các mối quan hệ để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhóm mình. Trong trường hợp “nhóm lợi ích” không có đại diện trong tổ chức, bộ máy công quyền, họ sẽ tìm cách móc ngoặc, quan hệ với quan chức, những người có quyền ra quyết định để mua chuộc, chi phối một hay một vài mắt xích, bộ phận trong bộ máy công quyền. Đây cũng là phương thức phổ biến được các “nhóm lợi ích” sử dụng và trên thực tế tỏ ra rất hiệu quả.

Ba là, sử dụng báo chí – truyền thông. Nhận thức được vai trò quan trọng của các phương tiện thông tin đại chúng, “nhóm lợi ích” tìm cách kết thân, mua chuộc một số phóng viên, biên tập viên, lãnh đạo một số cơ quan báo chí để tuyên truyền, đưa tin, viết bài theo mong muốn, định hướng của “nhóm lợi ích”, bẻ lái dư luận theo ý đồ của nhóm. Phương thức tác động thông qua báo chí – truyền thông rất tinh vi, khó nhận biết, dễ đánh lừa dư luận, đã và đang được các “nhóm lợi ích” sử dụng triệt để.

Với những đặc điểm, biểu hiện, phương thức tác động hết sức phong phú, đa dạng, “nhóm lợi ích” đã len lỏi, có mặt ở hầu hết các ngành, lĩnh vực, ở mọi cấp, mọi khâu, công đoạn của quá trình hoạch định và thực thi chính sách. Câu hỏi đặt ra ở đây là: Tại sao “nhóm lợi ích” tiêu cực lại xuất hiện nhiều và tác động mạnh mẽ như vậy?

“Nhóm lợi ích” hình thành do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về khách quan là do mặt trái của cơ chế thị trường. Từ nền kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp chuyển sang cơ chế thị trường, mở cửa, hội nhập với thế giới, cán bộ, đảng viên hằng ngày, hằng giờ tiếp xúc với hàng và tiền, đối mặt với nhiều cám dỗ. Nhiều người không giữ được mình, không làm chủ được bản thân, bị đồng tiền, lợi ích vật chất làm cho lóa mắt, dẫn đến sa ngã. Trong cơ chế thị trường, quan điểm, tư tưởng đề cao giá trị của đồng tiền, lối sống cá nhân, vị kỷ, thích hưởng thụ dần ăn sâu vào suy nghĩ, tư tưởng của không ít cán bộ, đảng viên. Bên cạnh đó, quá trình đổi mới, hội nhập quốc tế nhanh chóng, sâu rộng khiến nền kinh tế chưa kịp thay đổi, chuyển biến, thích ứng về cơ chế, chính sách. Hệ thống pháp luật còn nhiều lỗ hổng, sơ hở, thiếu minh bạch cũng là mảnh đất màu mỡ để hình thành các “nhóm lợi ích” tiêu cực tham nhũng, trục lợi.

Về mặt chủ quan, “nhóm lợi ích” tiêu cực xuất hiện là do sự suy thoái về tư tưởng chính trị, thiếu ý thức tu dưỡng, rèn luyện, đề cao lối sống thực dụng, giá trị vật chất, chủ nghĩa cá nhân ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên. Công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị – tư tưởng, đạo đức, lối sống còn hình thức; những sai sót, vi phạm không được phê phán, xử lý nghiêm minh; công tác kiểm tra, giám sát, giữ gìn kỷ cương, kỷ luật ở nhiều nơi, nhiều cấp chưa thường xuyên, ráo riết; chưa phát huy được vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội. Suy cho cùng, dù có lý giải thế nào, thì nguyên nhân chính, chủ yếu của mọi thói hư tật xấu, những căn bệnh vốn tồn tại trong Đảng từ nhiều nhiệm kỳ qua và cho đến nay vẫn tồn tại, trong đó có việc hình thành các “nhóm lợi ích” tiêu cực chính là do chủ nghĩa cá nhân. Do vậy, để xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống nói chung, kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” nói riêng thì cần phải quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng.

2– Văn kiện Đại hội Đảng và nhiều hội nghị Trung ương thời gian qua đã chỉ ra sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có “nhóm lợi ích”, với các biểu hiện cục bộ, bè phái, tham ô, tham nhũng, lợi dụng chức vụ, quyền hạn cấu kết với doanh nghiệp và đối tượng khác để trục lợi; sử dụng quyền lực được giao để phục vụ lợi ích cá nhân, gia đình, phe nhóm mình; đã xuất hiện những quan hệ không lành mạnh giữa các doanh nghiệp của tư nhân và cơ quan quản lý nhà nước, can thiệp vào quá trình xây dựng, thực thi chính sách để giành lấy đặc quyền, đặc lợi, hình thành “lợi ích nhóm”; tình trạng cán bộ lãnh đạo, quản lý của doanh nghiệp nhà nước móc ngoặc với cán bộ, công chức nhà nước và khu vực kinh tế tư nhân để hình thành “nhóm lợi ích”, “sân sau”, lạm dụng chức vụ, quyền hạn thao túng hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, trục lợi cá nhân, tham nhũng, lãng phí, gây tổn hại cho Nhà nước và doanh nghiệp, làm suy giảm lòng tin của nhân dân(4).

Nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong một số bài nói, bài viết, tiếp xúc cử tri cũng đã đề cập đến thực trạng, biểu hiện, hậu quả của “nhóm lợi ích”. Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI ” Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay“, ngày 29-2-2012, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chỉ rõ: “Lợi ích nhóm” đơn giản là lợi ích cục bộ, móc ngoặc với nhau…, đôi bên cùng có lợi, chung nhau làm ăn vì lợi ích cục bộ. Nhưng bây giờ nhiều khi không chỉ quan hệ giữa hai bên, hai người mà đã thành “đường dây”, “sự ăn cánh” của một nhóm người mưu lợi ích riêng, làm hại lợi ích chung. Dẫn lại lời của C.Mác, Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Khi mà tư bản đầu sỏ tài chính cấu kết với quyền lực chính trị thì nó chi phối xã hội ghê gớm lắm!”(5).

Trong bài phát biểu tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết hoạt động năm 2017, triển khai nhiệm vụ tài chính – ngân sách năm 2018, ngày 8-1-2018, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ rõ: Công tác quản lý tài sản công vẫn đang còn nhiều quan ngại, còn thất thoát, lãng phí lớn, thậm chí còn để các “nhóm lợi ích” “làm phép” để hưởng lợi khổng lồ trên tài sản công. Do vậy, phải “chặt đứt nhóm lợi ích thao túng hưởng lợi trên tài sản công quốc gia”(6). Tiếp đó, tại Hội nghị đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, trọng tâm là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, ngày 21-11-2018, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chỉ ra nguyên nhân kìm hãm quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp, thoái vốn là do lợi ích nhóm, tham nhũng, tư lợi cá nhân; đặc biệt là tình trạng “sân trước”, “sân sau”. Thủ tướng cho biết: “Không những 1 sân trước mà 4, 5 sân sau. Có ông (doanh nghiệp nhà nước) 14 – 15 cái sân sau”(7).

“Nhóm lợi ích” tiêu cực đã để lại hậu quả nặng nề trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Nguồn lực đất nước bị tổn thất, nhân dân không được thụ hưởng đầy đủ chính sách đầu tư của Nhà nước. “Nhóm lợi ích” làm cho tệ tham nhũng ngày càng tràn lan, một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái; đạo đức xã hội xuống cấp, nhiều giá trị tinh thần, truyền thống tốt đẹp bị mai một; gây bất bình trong những cán bộ, đảng viên, công chức lao động chân chính, trách nhiệm nhưng đang phải chật vật lo lắng cho cuộc sống hằng ngày. Nguy hiểm hơn, nó làm giảm sút, xói mòn niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa, là mầm mống cho những bất ổn, xung đột trong xã hội,…

Nhận thức được hậu quả và nguy cơ của “nhóm lợi ích” đối với đất nước và xã hội, kể từ Đại hội XI đến nay, Đảng ta đã tăng cường, đẩy mạnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trên tất cả các mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức và đến Đại hội XII đã bổ sung thêm nội dung xây dựng Đảng về đạo đức. Đảng ta đã ban hành 2 nghị quyết chuyên đề về công tác xây dựng Đảng: Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII. Bên cạnh đó, Đảng còn ban hành nghị quyết về công tác đổi mới, sắp xếp tổ chức, bộ máy, về xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế tư nhân,… Các nghị quyết này, đặc biệt là Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI và khóa XII đã đưa ra nhiều nhóm giải pháp hữu hiệu để phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, trong đó có việc kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng cùng các đại biểu dự Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác của ngành nội chính Đảng, năm 2018_Ảnh: TTXVN

Cùng với cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, Đảng ta đã khẩn trương nghiên cứu, ban hành các quy định, chỉ thị về công tác tổ chức cán bộ, về kiểm tra, giám sát, phòng, chống tham nhũng, về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là ủy viên Bộ Chính trị, ủy viên Ban Bí thư, ủy viên Ban Chấp hành Trung ương,… Đặc biệt, ngày 23-9-2019, Bộ Chính trị khóa XII đã ban hành Quy định số 205-QĐ/TW ” về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền “. Với việc ban hành Quy định này, việc kiểm soát quyền lực, chống “nhóm lợi ích” trong công tác cán bộ, các hành vi chạy chức, chạy quyền đã được chỉ ra cụ thể. Trách nhiệm của từng cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị, cá nhân, người đứng đầu đã được cụ thể hóa. Đây là lần đầu tiên vấn đề kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, chống chạy chức, chạy quyền chính thức được đề cập trong văn bản của Đảng do Bộ Chính trị ban hành. Quy định số 205-QĐ/TW của Bộ Chính trị được ví như một thứ “vắc-xin” hiệu quả, khẳng định quyết tâm chính trị của Đảng ta trong việc kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” trong công tác tổ chức – cán bộ, chống chạy chức, chạy quyền trước thềm đại hội đảng các cấp đang đến gần.

Có thể nói, chưa có nhiệm kỳ nào như nhiệm kỳ Đại hội XII Đảng ta lại ban hành nhiều quy định, chỉ thị nhằm chấn chỉnh công tác tổ chức – cán bộ, kiểm tra, giám sát, phòng, chống tham nhũng, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong Đảng như vậy. Tính chung, “trong nhiệm kỳ Đại hội XII, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành 4 nghị quyết và 1 quy định; Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành hơn 120 nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quy định, quy chế, thông báo, hướng dẫn,… về xây dựng, chỉnh đốn Đảng để triển khai thực hiện”(10); nhờ đó, đã góp phần làm trong sạch bộ máy của Đảng và Nhà nước, bước đầu kiểm soát, ngăn chặn được “nhóm lợi ích”. Nếu như trong giai đoạn trước, “nhóm lợi ích” hoạt động mạnh mẽ, ráo riết, thậm chí có lúc công khai, thì hiện nay, với cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhiều “nhóm lợi ích” đã bị tan rã, thành viên của nhóm bị xử lý kỷ luật. Các “nhóm lợi ích” tiêu cực giờ đây không còn như trong giai đoạn trước, mà đang ẩn mình, hoạt động tinh vi hơn, từng bước thay đổi phương thức, chờ đợi thời cơ để hoạt động trở lại.

3– Dự báo trong thời gian tới, “nhóm lợi ích” tiêu cực sẽ tiếp tục tác động đến quá trình hoạch định, thực thi chính sách trên tất cả các ngành, lĩnh vực, ở mọi quy mô, cấp độ… “Nhóm lợi ích” sẽ liên kết với nhau một cách tinh vi, chặt chẽ hơn, nên rất khó phát hiện, ngăn chặn. Sự cấu kết giữa những người có chức, có quyền với doanh nghiệp tiếp tục sẽ là xu hướng chủ đạo. Đặc biệt, “nhóm lợi ích” hoạt động mạnh mẽ, có tác động, gây hậu quả lớn đến xã hội ở những ngành, lĩnh vực còn có nhiều sơ hở, lỗ hổng về cơ chế, chính sách, thiếu minh bạch trong quản lý, điều hành,… Thậm chí, đã manh nha xuất hiện sự cấu kết giữa “nhóm lợi ích” ở trong nước với “nhóm lợi ích” ở nước ngoài, “nhóm lợi ích” kinh tế với “nhóm lợi ích” chính trị, hình thành nhóm đa lợi ích. Đây là xu hướng mới và sẽ mạnh lên trong thời gian tới. Trước xu hướng trên, nếu chúng ta không có quyết tâm chính trị cao, không tỉnh táo, dũng cảm, không có những giải pháp đủ mạnh, thì “nhóm lợi ích” sẽ tiếp tục chi phối, thao túng nền kinh tế đất nước. Do vậy, hơn lúc nào hết, trong giai đoạn hiện nay, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta đề ra là kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” tiêu cực. Đây là nhiệm vụ, yêu cầu cấp bách, có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển của đất nước, sự thành bại của công cuộc đổi mới và cũng là niềm mong mỏi của hơn 96 triệu đồng bào trong cả nước.

Để kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” phải tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp, phải dựa vào nhân dân, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị. Đó là các giải pháp về chính trị – tư tưởng, tự phê bình và phê bình, nêu cao tính tiền phong, gương mẫu của cấp ủy, tổ chức đảng, của cán bộ, đảng viên, nhất là đảng viên giữ cương vị lãnh đạo chủ chốt cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị; giải pháp về cơ chế, chính sách, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; giải pháp về tăng cường kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng; về công tác tổ chức – cán bộ; về phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội, của báo chí – truyền thông; tiếp tục đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực gắn với đấu tranh phòng ngừa, ngăn chặn “nhóm lợi ích” với quan điểm không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Các nhóm giải pháp trên cần được tiến hành một cách đồng bộ, kiên quyết, kiên trì, liên tục với những bước đi vững chắc, làm từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài; đồng thời, lựa chọn những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trọng điểm, mang tính đột phá, phù hợp để tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt.

Cần khẩn trương rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định, văn bản quy phạm pháp luật về kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” nói chung, kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” trong hoạch định và thực thi chính sách nói riêng, đặc biệt là trong một số lĩnh vực nhạy cảm, đang gây bức xúc trong xã hội, như quản lý đất đai, đầu tư xây dựng cơ bản, khai thác tài nguyên…; có cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật về quản lý kinh tế – xã hội để hạn chế sự tác động tiêu cực của “nhóm lợi ích”, “sân sau”, “tư duy nhiệm kỳ”; chú trọng kiểm tra, giám sát việc thực thi quyền lực (quyền lực chính trị, quyền lực hành chính, quyền lực kinh tế) của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị; công khai, minh bạch trong quản lý, tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách, xóa bỏ cơ chế “xin  - cho”, “duyệt – cấp”, độc quyền, đã và đang tồn tại ở một số lĩnh vực mà cho đến nay vẫn chưa thể khắc phục được./.

Theo Tapchicongsan.org.vnhttp://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/chinh-tri-xay-dung-dang/-/2018/816206/kiem-soat%2C-ngan-chan-%E2%80%9Cnhom-loi-ich%E2%80%9D-o-viet-nam-hien-nay.aspx

Kiểm Soát, Ngăn Chặn “Nhóm Lợi Ích” Ở Việt Nam Hiện Nay / 2023

Đại hội XII của Đảng ban hành nhiều quy định, chỉ thị nhằm chấn chỉnh công tác tổ chức – cán bộ, kiểm tra, giám sát, phòng, chống tham nhũng, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, bước đầu kiểm soát, ngăn chặn được “nhóm lợi ích”_Ảnh: TTXVN

1– “Nhóm lợi ích” là tập hợp có tính tự phát hoặc tự giác nhưng hoàn toàn tự nguyện của những người có chung mục đích, chung lợi ích. Hoạt động chủ yếu của “nhóm lợi ích” là tìm cách tác động đến việc hoạch định và thực hiện chính sách làm sao có lợi nhất cho nhóm mình. “Nhóm lợi ích” vừa có tác động tích cực, vừa tiêu cực đến lợi ích chung của toàn xã hội. Những “nhóm lợi ích” nào đạt được lợi ích cho nhóm mình mà không làm tổn hại đến lợi ích chung của xã hội, của cộng đồng là những “nhóm lợi ích” tích cực và thường là những nhóm hoạt động công khai. Ngược lại, những “nhóm lợi ích” mà hoạt động chỉ vì lợi ích của nhóm mình, gây tổn hại đến lợi ích của các nhóm khác, đặc biệt là đến lợi ích chung của quốc gia, dân tộc, là những “nhóm lợi ích” tiêu cực(1).

Ở Việt Nam, khái niệm “nhóm lợi ích” thường được hiểu theo nghĩa tiêu cực. Với quan niệm này, “nhóm lợi ích” không được hiểu là lợi ích của giai cấp, tầng lớp xã hội mà là lợi ích của một thiểu số người có quan hệ mật thiết với nhau, tìm cách mang lại lợi ích cho nhóm mình, đi ngược lại lợi ích chung của quốc gia, dân tộc. Đây là những “nhóm lợi ích” cần phải được kiểm soát và ngăn chặn.

Nhìn một cách tổng thể, trong phạm vi quốc gia, chưa có sự lũng đoạn của “nhóm lợi ích” tiêu cực, nhưng đã có biểu hiện, tác động của “nhóm lợi ích” lên quá trình hoạch định và thực thi chính sách. Trên bình diện nhỏ hơn, ở một số tỉnh, bộ, ngành đã có sự lũng đoạn của “nhóm lợi ích” đối với chính quyền; có nơi “nhóm lợi ích” đã can thiệp sâu vào quá trình hướng lái chính sách ở một số lĩnh vực. Sự chi phối, lũng đoạn về kinh tế sớm hay muộn cũng dẫn đến sự chi phối công tác tổ chức – cán bộ và lũng đoạn về chính trị trên các phạm vi khác nhau(2). Đây là điều vô cùng nguy hiểm. Việc Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong nhiệm kỳ khóa XII thi hành kỷ luật một số tổ chức đảng (Ban cán sự đảng Bộ Công Thương, Ban cán sự đảng Bộ Thông tin và Truyền thông, Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng,…) đã minh chứng cho nhận định trên.

Như vậy, có thể thấy, bản chất của “nhóm lợi ích” tiêu cực chính là sự cấu kết, móc ngoặc của những người có quyền lực với nhau hoặc người có quyền lực với doanh nghiệp bất liêm nhằm trục lợi, tham nhũng. Để mưu cầu, giành giật, chiếm đoạt lợi ích vật chất, danh tiếng, quyền lực cho bản thân và phe nhóm mình, tác động đến quá trình hoạch định và thực thi chính sách, “nhóm lợi ích” thường sử dụng các phương thức sau đây:

Một là, sử dụng phương thức kinh tế. Đây là phương thức tác động cơ bản, phổ biến và mang lại lợi ích lớn. Đó là việc “nhóm lợi ích” tìm cách mua chuộc, hối lộ quan chức, người có quyền ra quyết định hoạch định, thực thi chính sách. Việc mua chuộc, hối lộ quan chức có thể bằng tiền, vật phẩm, tặng phẩm,… Phương thức này là quan trọng, có tác dụng lớn, nhưng trong thực tế, việc sử dụng phương thức này của các “nhóm lợi ích” cũng “muôn hình vạn trạng”, lúc ào ạt, nhanh, mạnh, lúc ngấm ngầm, chậm rãi, nhưng đưa lại lợi ích lớn hơn các phương thức khác. Phương thức kinh tế cũng thường được sử dụng kết hợp, lồng ghép với các phương thức khác, ít khi được sử dụng tách biệt, đơn lẻ và riêng rẽ. Đây là một trong những phương thức căn bản nhất, lâu đời nhất và tồn tại dưới mọi chế độ(3).

Hai là, sử dụng phương thức chính trị. Với phương thức này, “nhóm lợi ích” có người nằm trong bộ máy có thể tác động, chỉ đạo, chi phối,… quá trình hoạch định, thực thi chính sách. Khi nhóm có đại diện trong tổ chức, bộ máy công quyền, họ sẽ dùng quyền lực, các mối quan hệ để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhóm mình. Trong trường hợp “nhóm lợi ích” không có đại diện trong tổ chức, bộ máy công quyền, họ sẽ tìm cách móc ngoặc, quan hệ với quan chức, những người có quyền ra quyết định để mua chuộc, chi phối một hay một vài mắt xích, bộ phận trong bộ máy công quyền. Đây cũng là phương thức phổ biến được các “nhóm lợi ích” sử dụng và trên thực tế tỏ ra rất hiệu quả.

Ba là, sử dụng báo chí – truyền thông. Nhận thức được vai trò quan trọng của các phương tiện thông tin đại chúng, “nhóm lợi ích” tìm cách kết thân, mua chuộc một số phóng viên, biên tập viên, lãnh đạo một số cơ quan báo chí để tuyên truyền, đưa tin, viết bài theo mong muốn, định hướng của “nhóm lợi ích”, bẻ lái dư luận theo ý đồ của nhóm. Phương thức tác động thông qua báo chí – truyền thông rất tinh vi, khó nhận biết, dễ đánh lừa dư luận, đã và đang được các “nhóm lợi ích” sử dụng triệt để.

Với những đặc điểm, biểu hiện, phương thức tác động hết sức phong phú, đa dạng, “nhóm lợi ích” đã len lỏi, có mặt ở hầu hết các ngành, lĩnh vực, ở mọi cấp, mọi khâu, công đoạn của quá trình hoạch định và thực thi chính sách. Câu hỏi đặt ra ở đây là: Tại sao “nhóm lợi ích” tiêu cực lại xuất hiện nhiều và tác động mạnh mẽ như vậy?

“Nhóm lợi ích” hình thành do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về khách quan là do mặt trái của cơ chế thị trường. Từ nền kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp chuyển sang cơ chế thị trường, mở cửa, hội nhập với thế giới, cán bộ, đảng viên hằng ngày, hằng giờ tiếp xúc với hàng và tiền, đối mặt với nhiều cám dỗ. Nhiều người không giữ được mình, không làm chủ được bản thân, bị đồng tiền, lợi ích vật chất làm cho lóa mắt, dẫn đến sa ngã. Trong cơ chế thị trường, quan điểm, tư tưởng đề cao giá trị của đồng tiền, lối sống cá nhân, vị kỷ, thích hưởng thụ dần ăn sâu vào suy nghĩ, tư tưởng của không ít cán bộ, đảng viên. Bên cạnh đó, quá trình đổi mới, hội nhập quốc tế nhanh chóng, sâu rộng khiến nền kinh tế chưa kịp thay đổi, chuyển biến, thích ứng về cơ chế, chính sách. Hệ thống pháp luật còn nhiều lỗ hổng, sơ hở, thiếu minh bạch cũng là mảnh đất màu mỡ để hình thành các “nhóm lợi ích” tiêu cực tham nhũng, trục lợi.

Về mặt chủ quan, “nhóm lợi ích” tiêu cực xuất hiện là do sự suy thoái về tư tưởng chính trị, thiếu ý thức tu dưỡng, rèn luyện, đề cao lối sống thực dụng, giá trị vật chất, chủ nghĩa cá nhân ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên. Công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị – tư tưởng, đạo đức, lối sống còn hình thức; những sai sót, vi phạm không được phê phán, xử lý nghiêm minh; công tác kiểm tra, giám sát, giữ gìn kỷ cương, kỷ luật ở nhiều nơi, nhiều cấp chưa thường xuyên, ráo riết; chưa phát huy được vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội. Suy cho cùng, dù có lý giải thế nào, thì nguyên nhân chính, chủ yếu của mọi thói hư tật xấu, những căn bệnh vốn tồn tại trong Đảng từ nhiều nhiệm kỳ qua và cho đến nay vẫn tồn tại, trong đó có việc hình thành các “nhóm lợi ích” tiêu cực chính là do chủ nghĩa cá nhân. Do vậy, để xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống nói chung, kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” nói riêng thì cần phải quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng.

2– Văn kiện Đại hội Đảng và nhiều hội nghị Trung ương thời gian qua đã chỉ ra sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có “nhóm lợi ích”, với các biểu hiện cục bộ, bè phái, tham ô, tham nhũng, lợi dụng chức vụ, quyền hạn cấu kết với doanh nghiệp và đối tượng khác để trục lợi; sử dụng quyền lực được giao để phục vụ lợi ích cá nhân, gia đình, phe nhóm mình; đã xuất hiện những quan hệ không lành mạnh giữa các doanh nghiệp của tư nhân và cơ quan quản lý nhà nước, can thiệp vào quá trình xây dựng, thực thi chính sách để giành lấy đặc quyền, đặc lợi, hình thành “lợi ích nhóm”; tình trạng cán bộ lãnh đạo, quản lý của doanh nghiệp nhà nước móc ngoặc với cán bộ, công chức nhà nước và khu vực kinh tế tư nhân để hình thành “nhóm lợi ích”, “sân sau”, lạm dụng chức vụ, quyền hạn thao túng hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, trục lợi cá nhân, tham nhũng, lãng phí, gây tổn hại cho Nhà nước và doanh nghiệp, làm suy giảm lòng tin của nhân dân(4).

Nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong một số bài nói, bài viết, tiếp xúc cử tri cũng đã đề cập đến thực trạng, biểu hiện, hậu quả của “nhóm lợi ích”. Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”, ngày 29-2-2012, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chỉ rõ: “Lợi ích nhóm” đơn giản là lợi ích cục bộ, móc ngoặc với nhau…, đôi bên cùng có lợi, chung nhau làm ăn vì lợi ích cục bộ. Nhưng bây giờ nhiều khi không chỉ quan hệ giữa hai bên, hai người mà đã thành “đường dây”, “sự ăn cánh” của một nhóm người mưu lợi ích riêng, làm hại lợi ích chung. Dẫn lại lời của C.Mác, Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Khi mà tư bản đầu sỏ tài chính cấu kết với quyền lực chính trị thì nó chi phối xã hội ghê gớm lắm!”(5).

Trong bài phát biểu tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết hoạt động năm 2017, triển khai nhiệm vụ tài chính – ngân sách năm 2018, ngày 8-1-2018, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ rõ: Công tác quản lý tài sản công vẫn đang còn nhiều quan ngại, còn thất thoát, lãng phí lớn, thậm chí còn để các “nhóm lợi ích” “làm phép” để hưởng lợi khổng lồ trên tài sản công. Do vậy, phải “chặt đứt nhóm lợi ích thao túng hưởng lợi trên tài sản công quốc gia”(6). Tiếp đó, tại Hội nghị đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, trọng tâm là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, ngày 21-11-2018, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chỉ ra nguyên nhân kìm hãm quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp, thoái vốn là do lợi ích nhóm, tham nhũng, tư lợi cá nhân; đặc biệt là tình trạng “sân trước”, “sân sau”. Thủ tướng cho biết: “Không những 1 sân trước mà 4, 5 sân sau. Có ông (doanh nghiệp nhà nước) 14 – 15 cái sân sau”(7).

“Nhóm lợi ích” tiêu cực đã để lại hậu quả nặng nề trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Nguồn lực đất nước bị tổn thất, nhân dân không được thụ hưởng đầy đủ chính sách đầu tư của Nhà nước. “Nhóm lợi ích” làm cho tệ tham nhũng ngày càng tràn lan, một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái; đạo đức xã hội xuống cấp, nhiều giá trị tinh thần, truyền thống tốt đẹp bị mai một; gây bất bình trong những cán bộ, đảng viên, công chức lao động chân chính, trách nhiệm nhưng đang phải chật vật lo lắng cho cuộc sống hằng ngày. Nguy hiểm hơn, nó làm giảm sút, xói mòn niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa, là mầm mống cho những bất ổn, xung đột trong xã hội,…

Nhận thức được hậu quả và nguy cơ của “nhóm lợi ích” đối với đất nước và xã hội, kể từ Đại hội XI đến nay, Đảng ta đã tăng cường, đẩy mạnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trên tất cả các mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức và đến Đại hội XII đã bổ sung thêm nội dung xây dựng Đảng về đạo đức. Đảng ta đã ban hành 2 nghị quyết chuyên đề về công tác xây dựng Đảng: Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII. Bên cạnh đó, Đảng còn ban hành nghị quyết về công tác đổi mới, sắp xếp tổ chức, bộ máy, về xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế tư nhân,… Các nghị quyết này, đặc biệt là Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI và khóa XII đã đưa ra nhiều nhóm giải pháp hữu hiệu để phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, trong đó có việc kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng cùng các đại biểu dự Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác của ngành nội chính Đảng, năm 2018_Ảnh: TTXVN

Cùng với cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, Đảng ta đã khẩn trương nghiên cứu, ban hành các quy định, chỉ thị về công tác tổ chức cán bộ, về kiểm tra, giám sát, phòng, chống tham nhũng, về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là ủy viên Bộ Chính trị, ủy viên Ban Bí thư, ủy viên Ban Chấp hành Trung ương,… Đặc biệt, ngày 23-9-2019, Bộ Chính trị khóa XII đã ban hành Quy định số 205-QĐ/TW “về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền”. Với việc ban hành Quy định này, việc kiểm soát quyền lực, chống “nhóm lợi ích” trong công tác cán bộ, các hành vi chạy chức, chạy quyền đã được chỉ ra cụ thể. Trách nhiệm của từng cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị, cá nhân, người đứng đầu đã được cụ thể hóa. Đây là lần đầu tiên vấn đề kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, chống chạy chức, chạy quyền chính thức được đề cập trong văn bản của Đảng do Bộ Chính trị ban hành. Quy định số 205-QĐ/TW của Bộ Chính trị được ví như một thứ “vắc-xin” hiệu quả, khẳng định quyết tâm chính trị của Đảng ta trong việc kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” trong công tác tổ chức – cán bộ, chống chạy chức, chạy quyền trước thềm đại hội đảng các cấp đang đến gần.

Có thể nói, chưa có nhiệm kỳ nào như nhiệm kỳ Đại hội XII Đảng ta lại ban hành nhiều quy định, chỉ thị nhằm chấn chỉnh công tác tổ chức – cán bộ, kiểm tra, giám sát, phòng, chống tham nhũng, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong Đảng như vậy. Tính chung, “trong nhiệm kỳ Đại hội XII, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành 4 nghị quyết và 1 quy định; Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành hơn 120 nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quy định, quy chế, thông báo, hướng dẫn,… về xây dựng, chỉnh đốn Đảng để triển khai thực hiện”(10); nhờ đó, đã góp phần làm trong sạch bộ máy của Đảng và Nhà nước, bước đầu kiểm soát, ngăn chặn được “nhóm lợi ích”. Nếu như trong giai đoạn trước, “nhóm lợi ích” hoạt động mạnh mẽ, ráo riết, thậm chí có lúc công khai, thì hiện nay, với cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhiều “nhóm lợi ích” đã bị tan rã, thành viên của nhóm bị xử lý kỷ luật. Các “nhóm lợi ích” tiêu cực giờ đây không còn như trong giai đoạn trước, mà đang ẩn mình, hoạt động tinh vi hơn, từng bước thay đổi phương thức, chờ đợi thời cơ để hoạt động trở lại.

3– Dự báo trong thời gian tới, “nhóm lợi ích” tiêu cực sẽ tiếp tục tác động đến quá trình hoạch định, thực thi chính sách trên tất cả các ngành, lĩnh vực, ở mọi quy mô, cấp độ… “Nhóm lợi ích” sẽ liên kết với nhau một cách tinh vi, chặt chẽ hơn, nên rất khó phát hiện, ngăn chặn. Sự cấu kết giữa những người có chức, có quyền với doanh nghiệp tiếp tục sẽ là xu hướng chủ đạo. Đặc biệt, “nhóm lợi ích” hoạt động mạnh mẽ, có tác động, gây hậu quả lớn đến xã hội ở những ngành, lĩnh vực còn có nhiều sơ hở, lỗ hổng về cơ chế, chính sách, thiếu minh bạch trong quản lý, điều hành,… Thậm chí, đã manh nha xuất hiện sự cấu kết giữa “nhóm lợi ích” ở trong nước với “nhóm lợi ích” ở nước ngoài, “nhóm lợi ích” kinh tế với “nhóm lợi ích” chính trị, hình thành nhóm đa lợi ích. Đây là xu hướng mới và sẽ mạnh lên trong thời gian tới. Trước xu hướng trên, nếu chúng ta không có quyết tâm chính trị cao, không tỉnh táo, dũng cảm, không có những giải pháp đủ mạnh, thì “nhóm lợi ích” sẽ tiếp tục chi phối, thao túng nền kinh tế đất nước. Do vậy, hơn lúc nào hết, trong giai đoạn hiện nay, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta đề ra là kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” tiêu cực. Đây là nhiệm vụ, yêu cầu cấp bách, có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển của đất nước, sự thành bại của công cuộc đổi mới và cũng là niềm mong mỏi của hơn 96 triệu đồng bào trong cả nước.

Để kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” phải tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp, phải dựa vào nhân dân, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị. Đó là các giải pháp về chính trị – tư tưởng, tự phê bình và phê bình, nêu cao tính tiền phong, gương mẫu của cấp ủy, tổ chức đảng, của cán bộ, đảng viên, nhất là đảng viên giữ cương vị lãnh đạo chủ chốt cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị; giải pháp về cơ chế, chính sách, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; giải pháp về tăng cường kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng; về công tác tổ chức – cán bộ; về phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội, của báo chí – truyền thông; tiếp tục đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực gắn với đấu tranh phòng ngừa, ngăn chặn “nhóm lợi ích” với quan điểm không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Các nhóm giải pháp trên cần được tiến hành một cách đồng bộ, kiên quyết, kiên trì, liên tục với những bước đi vững chắc, làm từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài; đồng thời, lựa chọn những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trọng điểm, mang tính đột phá, phù hợp để tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt.

Cần khẩn trương rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định, văn bản quy phạm pháp luật về kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” nói chung, kiểm soát, ngăn chặn “nhóm lợi ích” trong hoạch định và thực thi chính sách nói riêng, đặc biệt là trong một số lĩnh vực nhạy cảm, đang gây bức xúc trong xã hội, như quản lý đất đai, đầu tư xây dựng cơ bản, khai thác tài nguyên…; có cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật về quản lý kinh tế – xã hội để hạn chế sự tác động tiêu cực của “nhóm lợi ích”, “sân sau”, “tư duy nhiệm kỳ”; chú trọng kiểm tra, giám sát việc thực thi quyền lực (quyền lực chính trị, quyền lực hành chính, quyền lực kinh tế) của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị; công khai, minh bạch trong quản lý, tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách, xóa bỏ cơ chế “xin – cho”, “duyệt – cấp”, độc quyền, đã và đang tồn tại ở một số lĩnh vực mà cho đến nay vẫn chưa thể khắc phục được.

(1) Nguyễn Ngọc Hà (Chủ biên): Lợi ích nhóm và nhóm lợi ích ở Việt Nam hiện nay, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội, 2015, tr. 63 (2) Xem: Thực trạng, xu hướng và giải pháp phòng, chống “lợi ích nhóm” ở nước ta hiện nay, Nxb. Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2015, tr. 42 (3) Xem: Nguyễn Ngọc Hà (Chủ biên): Lợi ích nhóm và nhóm lợi ích ở Việt Nam hiện nay, Sđd, tr. 148 (4) Xem: Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội, 2017, tr. 77, 92 (5) Nguyễn Phú Trọng: Xây dựng, chỉnh đốn Đảng là nhiệm vụ then chốt để phát triển đất nước, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2017, tr. 90 – 91 (6) “Thủ tướng dự Hội nghị tổng kết công tác tài chính – ngân sách năm 2017, triển khai nhiệm vụ năm 2018”, http://baochinhphu.vn/, ngày 8-1-2018 (7) Nguyễn Minh: “Nói không với “sân sau”, “lợi ích nhóm””, http://dangcongsan.vn, ngày 30-11-2018 (8) “Phát biểu bế mạc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII”, ngày 12-10-2019, http://tapchicongsan.org.vn/,  ngày 14-10-2019 (9) Văn kiện Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương khóa XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội, 2016, tr. 23 (10) Nguyễn Đức Hà: “4 năm thực hiện các nghị quyết về công tác xây dựng Đảng: khắc phục nhiều hạn chế, yếu kém kéo dài” (bài 1: Những chuyển biến cụ thể, thiết thực), http://daidoanket.vn/, ngày 14-10-2019.

Theo TS. NGUYỄN VĂN CHUNG/Tạp chí Cộng sản

Cảm Xúc Tiêu Cực Và Cách Kiểm Soát / 2023

Tất cả chúng ta đều trải qua cảm xúc từ khi còn nhỏ. Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào những cảm xúc – cụ thể là những cảm xúc tiêu cực bởi vì nếu cảm xúc tiêu cực thường xuyên xuất hiện trong cuộc sống thì chúng ta sẽ khó thoát khỏi tình trạng tồi tệ và ảnh hưởng đến mọi mặt của cuộc sống.

Cảm xúc tiêu cực có thể hủy hoại các mối quan hệ trong quá trình giao tiếp, đặc biệt là trong đàm phán, thương lượng. Cảm xúc tiêu cực, đặc biệt là quá khích sẽ làm lệch hướng quá trình giao tiếp hay đàm phán. Sự bùng phát các cảm xúc tiêu cực sẽ che mờ lý trí làm giảm khả năng ứng xử khôn ngoan của con người trong giao tiếp, dẫn đến những lời nói, hành động không đúng mực, không hợp lý. Điểm yếu đó có thể bị kẻ khác lợi dụng. Cảm xức tiêu cực không làm tiêu tan những đau buồn trong dĩ vãng mà chỉ xua tan ý chí hành động của hôm nay. Để cảm xúc tiêu cực bùng phát là tự hại mình, vì nó sẽ dọn đường cho những suy nghĩ, hành vi thiếu sáng suốt khiến bản thân sẽ phải hối tiếc về sau. Cùng tìm hiểu chi tiết về cảm xúc tiêu cực ở phần tiếp theo đây.

Cảm xúc tiêu cực là gì?

Pam định nghĩa cảm xúc tiêu cực là một cảm xúc khó chịu hoặc không vui được gợi lên trong các cá nhân để thể hiện một tác động tiêu cực đối với một sự kiện hoặc con người.

Mặc dù chúng ta có thể sử dụng nhãn tiêu cực, nhưng với những gì chúng ta biết về cảm xúc, điều quan trọng là phải thừa nhận rằng tất cả các cảm xúc là hoàn toàn bình thường để trải nghiệm. Chúng là một phần của DNA ăn sâu của chúng tôi. Điều quan trọng hơn, là sự hiểu biết khi nào và tại sao những cảm xúc tiêu cực có thể nảy sinh và phát triển những hành vi tích cực để giải quyết chúng.

Cảm xúc tiêu cực phát sinh trong giao tiếp, đàm phán giống như quả cầu tuyết lăn xuống dốc núi, càng lăn nó càng lớn lên cùng với tác hại của nó. Hơn thế, cảm xúc có tính lan truyền, nên có thể kích động người khác phát sinh ra những cảm xúc tương tự làm cho các tình huống càng thêm nghiêm trọng hơn. Tâm trạng tức giận của một người chính là nguyên do khơi nguồn cho sự tức giận của người khác. Đừng tự biện minh cho cảm xúc tiêu cực của mình, vì điều đó chỉ làm cho cảm xúc tiêu cực thêm trầm trọng.

Cách kiểm soát cảm xúc tiêu cực

Muốn thành công phải tập thói quen khống chế, làm chủ các cảm xúc tiêu cực của mình và chuyển hóa chúng thành các cảm xúc tích cực. Để làm được điều này bạn cần luôn luôn giữ thái độ lạc quan, tự tin, xây dựng mối quan hệ tốt với những người xung quanh, có cái nhìn khoan dung độ lượng, có trách nhiệm về những gì mình làm và tập trung vào mục tiêu đề ra. Abraham Lincoln cho rằng: “Con người chỉ vui khi chính họ quyết định để tâm trí mình vui vẻ”. Đừng để cho cảm xúc tiêu cực khống chế mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào, bởi nó có thể gây ra hàng loạt những rắc rối, nguy hiểm cho bạn. Vì vậy, hãy làm chủ cảm xúc trước khi nó làm chủ mình. Càng tập trung suy nghĩ vào những yếu tố tích cực của sự việc thì càng dễ kiềm chế cảm xúc tiêu cực phát sinh. Thái độ sống vui vẻ, hài hước giúp bạn có những cảm xúc tốt nhất có thể ngay cả trong hoàn cảnh bi đát nhất.

Để làm chủ được cảm xúc của mình không để cảm xúc khống chế mọi hành động quyết định và luôn hướng tới những cảm xúc tích cực quả là một điều không hề dễ dàng, nó đòi hỏi bản thân bạn phải vượt qua chính mình và có ý chí kiên định. Khi gặp bất kỳ hoàn cảnh khó khăn hay vấp ngã ngoài cuộc sống bạn cần tự động viên khích lệ bản thân. Cách tốt nhất là có sự chuẩn bị trước về tinh thần và cách cách ứng xử theo hướng tích cực đối với những tình huống, cả tốt và xấu, có thể xảy ra, để luôn trong tư thế sẵn sàng làm chủ cảm xúc của mình. Luôn tự tin vào chính mình và suy nghĩ tích cực, động viên bản thân để đạt được kết quả mong muốn.

Những Bài Học Về Kỹ Năng Kiểm Soát Cảm Xúc / 2023

Người có kỹ năng kiểm soát cảm xúc tốt sẽ luôn là người đưa ra được những quyết định chính xác và hợp lý nhất trong mọi tình huống.

Kỹ năng kiểm soát cảm xúc là gì?

 Kỹ năng kiểm soát cảm xúc là những cách bạn có thể sử dụng để làm chủ cảm xúc của bản thân trong mọi tình huống, hoàn cảnh giao tiếp nào. Điều này không có nghĩa là bạn phải tìm mọi cách để loại bỏ, khống chế hay kìm hãm cảm xúc của bản thân.

Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta luôn phải đối mặt với nhiều tình huống, nhiều cảm xúc khác nhau. Khi bạn không quản lý được cảm xúc của mình, sẽ rất dễ tạo nên những thói quen tiêu cực.

Những bài học về kỹ năng kiểm soát cảm xúc

Trong thực tế, những người thành công là những người có kỹ năng kiểm soát cảm xúc của mình khá tốt. Họ hiểu được tầm quan trọng của việc kiểm soát cảm xúc và giữ được những điều tích cực. Vậy bài học rút ra là gì?

Bài học về kỹ năng kiểm soát cảm xúc

Kiểm soát cảm xúc của bản thân là điều chưa bao giờ dễ dàng. Tuy nhiên, nếu hiểu được sự quan trọng và dành thời gian luyện tập thì chắc chắn sẽ mang lại những kết quả tích cực.

a.

 

Điều chỉnh các hành động của cơ thể

Bản chất của việc mất kiểm soát là việc bạn không còn đủ tỉnh táo để có thể làm chủ các hành động mà mình cho là đúng. Khi gặp các tình huống khiến cảm xúc của bạn trở nên tiêu cực thì bạn cần phải cố gắng kiểm soát, khiến cảm xúc trở lại trạng thái cân bằng. Bạn có thể điều chỉnh cơ thể bằng cách hành động như:

-          Thả lỏng người

-          Hít thở sâu

-          Thay đổi tư thế ngồi hoặc đứng để cảm thấy thoải mái hơn

b.

 

Học cách kiểm soát cảm xúc bằng trí tuệ

Con người có khả năng điều chỉnh cảm xúc của mình bằng trí tuệ. Trí tuệ cảm xúc là tự suy nghĩ chín chắn trước một tình huống, từ đó điều chỉnh cảm xúc một cách có hiệu quả.

Kỹ năng kiểm soát cảm xúc

Hãy luôn nhìn người khác bằng thái độ tích cực và nhân ái. Hãy cố gắng hạn chế các cảm xúc tiêu cực nảy sinh bên trong con người mình, tránh để chúng điều khiển mình. Bạn có thể tìm những điểm tốt, điều đáng để học tập từ những người xung quanh mình.

c.

 

Điều khiến cảm xúc bằng ngôn từ

Khi bạn có các cảm xúc tiêu cực, hay phàn nàn về những điều xung quanh mình thì việc bạn trở nên mất kiểm soát là rất dễ xảy ra. Hãy thường xuyên sử dụng các từ ngữ mang tính khích lệ, động viên tinh thần. Đó là một trong giúp bạn điều khiển cảm xúc khi nhìn nhận cuộc sống.

Đây là một trong những cách không chỉ giúp bạn rèn luyện kỹ năng kiểm soát cảm xúc hữu ích mà còn là cách bạn có thể xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp từ hoạt động giao tiếp.

d.

 

Kiểm soát cảm xúc khi rèn luyện sự tự tin

Trên thực tế, bạn dùng lý trí để lựa chọn xem mình có nên tức giận, buồn bã hay vui vẻ,… Thế nên nếu không đủ tự tin, bạn sẽ có sự hoài nghi với sự lựa chọn của bản thân mình. Việc thiếu tự tin sẽ khiến nhiều người rơi vào những cảm xúc tiêu cực. Khi cảm thấy lép vế, bạn sẽ dễ nảy sinh các cảm giác ghen tị, tức giận vô cớ.

Vì thế, việc có được sự tự tin trong các tình huống chính là cách để có kỹ năng kiểm soát bản thân tốt nhất dành cho bạn.

Rèn luyện kỹ năng kiếm soát cảm xúc

e.

 

Kiểm soát các cảm xúc tiêu cực

Việc loại bỏ các cảm xúc tiêu cực chắc chắn sẽ mang đến cho bạn nhiều lợi ích. Cảm xúc tiêu cực chính là kẻ thù số 1 của việc kiểm soát cảm xúc của mỗi người. Chúng là nguyên nhân gây ra những hành động nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn. Để làm được điều này, bạn có thể áp dụng một số điều như:

-          Loại bỏ văn hóa đổ lỗi

-          Không bào chữa, hãy tự tin và nhận lỗi

-          Không so đo thiệt hơn

-          Loại bỏ những lời phàn nàn, dành nhiều lời khen hơn cho những người xung quanh.

Rèn luyện kỹ năng kiểm soát cảm xúc là điều không dễ dàng. Hi vọng những bài học mà Acabiz giới thiệu sẽ giúp bạn kiểm soát cảm xúc tốt, đưa ra được những lựa chọn đúng đắn nhất trong nhiều tình huống. 

Kiểm Soát Cảm Xúc: Những Lợi Ích Không Tưởng / 2023

Bạn đã từng nóng giận và nói lời gây tổn thương? Bạn đã từng lớn tiếng với ai đó chỉ vì họ trái ý mình? Bạn cũng đã từng đập vỡ đồ đạc khi gặp chuyện không vui? Đã đến lúc, bạn cần hiểu và kiểm soát cảm xúc của chính mình.

Với những người khó kiểm soát cảm xúc, họ cũng không khéo để quản lý hành vi của mình trong giao tiếp. Điều này trực tiếp tạo ra những lời nói, hành động vượt quá chuẩn mực, gây tổn hại cho người khác và thậm chí là đánh mất hình ảnh cá nhân.

Những lợi ích của việc kiểm soát cảm xúc

Quản lý tốt cảm xúc của mình là chiếc chìa khóa vạn năng để mở ra cánh cửa thành công trong công việc, các mối quan hệ và rèn luyện nhân cách.

Khi cảm xúc được quản lý chặt chẽ bạn sẽ biết cách sử dụng chúng một cách thông mimh và biến nó trở thành công cụ để tăng cường gắn kết các mối quan hệ. Hạn chế nói lời làm tổn thương nhau là cách kéo con người đến gần nhau hơn.

Người kiểm soát được cảm xúc của mình sẽ trở nên chuyên nghiệp hơn trong mắt người khác. Nếu ai đó đó bị cảm nhận cá nhân chi phối quá nhiều sẽ ảnh hưởng tới tính chính xác và chất lượng trong công việc. Người chuyên nghiệp là dù giận dữ, bất bình đến đâu họ vẫn có cách giải quyết điềm tĩnh, khôn ngoan. Điều này giúp cho họ tự bảo vệ mình, không dễ gì để người khác lợi dụng điểm yếu.

Làm thế nào để kiểm soát cảm xúc tốt hơn

Một cách khác, bạn có thể đẩy lùi cảm xúc tiêu cực bằng việc lạc quan và nhìn nhận tích cực hơn về mọi thứ trong cuộc sống. Nếu bạn cứ cố chấp phán xét thì sẽ lại càng thấy khó chịu và bức bối với một điều gì đó. Nhưng chỉ cần nhìn ở những góc tốt đẹp hơn, tinh thần bạn không còn cảm thấy áp lực nữa.

Lòng tự tin sẽ mang lại cảm giác vững vàng cho bản thân và chủ động hơn trong việc điều khiển cảm xúc. Việc bạn thấy thua kém, tự ti về chính mình lâu ngày sẽ là ranh giới cô lập với thế giới xung quanh, lúc nào cũng luôn sống trong tâm lý dè dặt, sợ thua thiệt. Điều này có thể khiến bạn phát sinh cảm xúc tiêu cực và thậm chí là hình thành lối sống ích kỷ, ghen tị,… Thế nên, đừng ngần ngại mở rộng mối quan hệ, sự hiểu biết của bản thân, trải nghiệm những điều mới lạ để xóa bỏ tâm lý thua thiệt, trở thành người lạc quan, sống tích cực hơn. Khi đó, bạn đủ tỉnh táo và thông thái để biết làm chủ chính cảm xúc của mình.

Cập nhật thông tin chi tiết về Kiểm Soát, Ngăn Chặn “Nhóm Lợi Ích” Ở Việt Nam Hiện Nay / 2023 trên website Nhatngukohi.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!